Kaygı: Sporcunun Görünmez Rakibi mi, Gizli Gücü mü?

Spor sadece fiziksel bir mücadele değildir; zihinsel dayanıklılık ve duygusal denge de işin ayrılmaz bir parçasıdır. Her sporcunun sahaya adım atmadan önce kalbinde taşıdığı görünmez bir yol arkadaşı vardır: kaygı.

Kaygı: Düşman mı, Yol Arkadaşı mı?

Kaygı çoğu zaman olumsuz bir duygu olarak görülür. Oysa ki vücudun alarm sistemidir; adrenalin salgısını artırır, dikkati yükseltir ve sporcuyu hazırlar. Ancak bu denge bozulduğunda kaygı, performansı zedeleyen bir rakibe dönüşür.

Performans kaygısı, sporcunun maçtan önce başarısız olma korkusuyla zihnini kilitler.Sosyal kaygı, seyirci ya da antrenörün bakışları altında hata yapma korkusunu tetikler.Sonuç kaygısı ise “ya kazanamazsam” düşüncesine odaklanarak süreci görmezden gelmeye neden olur.

Kaygının Beden ve Zihin Üzerindeki Etkileri

• Hızlı nefes, çarpıntı, terleme, mide sorunları

• Kaslarda gerginlik, hareketlerde tutukluk

• Düşüncelerin sürekli aynı olumsuz döngüye takılması

• “Bildiğini yapamama” sendromu: Antrenmanda kolayca yapılan hareketlerin maçta unutulması

  
  

Kaygıyı Yönetmenin Anahtarları

1. Nefes ve Bedensel Farkındalık: Derin nefes egzersizleriyle kalbi ve kasları sakinleştirmek, kontrolün yeniden sporcuda olduğunu hissettirir.

2. Zihinsel Canlandırma: Maçtan önce kendini başarılı anlarla hayal eden sporcu, beynine adeta prova yaptırır. Bu yöntem hem güveni hem de odaklanmayı artırır.

3. Hedef Odaklılık: Sadece kazanmayı değil, sürece dair küçük hedefleri (örneğin daha kontrollü servis atmak, oyunda kalma süresini uzatmak) belirlemek kaygıyı azaltır.

4. Olumlu İç Konuşma: “Başaramam” yerine “hazırım” veya “elimden gelenin en iyisini yapacağım” gibi cümleler, beynin olumsuz döngüsünü kırar.

5. Rutinler: Maç öncesi kendine özel bir hazırlık rutini oluşturmak (aynı müziği dinlemek, aynı ısınma hareketlerini yapmak) güvenli bir alan yaratır.

   
   

Antrenör ve Ailenin Rolü

Sporcunun kaygıyı yönetme süreci sadece kendi çabasıyla sınırlı değildir. Antrenörün destekleyici tutumu, “hata yapabilirsin ama denemekten vazgeçme” mesajını vermesi büyük önem taşır. Ailelerin ise beklentiyi sadece sonuca değil, çabaya yönlendirmesi sporcunun üzerindeki baskıyı hafifletir.

Son Söz

Kaygı, doğru tanındığında ve yönetildiğinde bir düşman değil; sporcuyu büyüten, onu daha dayanıklı kılan bir yol arkadaşıdır. Sporcular, kaygıyı bastırmaya çalışmak yerine onu dinlemeli, anlamalı ve dönüştürmelidir. Çünkü sahadaki en büyük zafer, bazen sadece rakibi değil, kendi zihnindeki kaygıyı da yenebilmektir.

3 Ekim 2025 tarihli Muhalif Gazetesi yazısından